Voetballers en hoe ze heten

Tijd om over voetbal te bloggen. Clarence Seedorf in de herfst van zijn carrière aangekocht door Botafogo in Rio de Janeiro, en meteen een bekeuring op zak wegens rijden met een ongeldig rijbewijs. Een verslaggever van het PSV-clubblad die me vraagt naar de naamsbetekenis van hun meest recente Braziliaanse centrale verdediger Marcelo Antônio Guedes Filho. ‘n Twittergesprek over de naamgeving van Braziliaanse spelers die bekend zijn onder hun voornaam, vaak liefkozend “kleintje” worden genoemd of andere schattige koosnaampjes krijgen. Een Braziliaanse familie die vraagt of ik een Nederlandse voetbalscout kan ‘regelen’ die naar hun talentvolle dertienjarige zoon komt kijken. De WK in 2014 in Brazilië. Redenen te over. Here we go…

Eén van de eerste -bij mijn weten-  Braziliaanse voetballers bij een Nederlandse club (PSV) was Romário de Souza Faria, kortweg Romário. Je weet wel, die jongen die altijd te laat kwam, dan meerdere keren fantastisch scoorde en vervolgens in keurig Nederlands liet weten dat hij “een beetje moe” was. We zijn inmiddels een generatie verder: De grote kleine Braziliaan, volgens sommigen de beste spits aller tijden, heeft een naar hem vernoemde zoon die ook Romário heet en ook kan voetballen. En die dus Romarinho wordt genoemd: ‘de kleine Romário’. Verwarring nog niet opgelost: Er speelt in de Braziliaanse competitie nóg een Romarinho. Weliswaar twee jaar ouder en bij een andere club, maar toch. Kijk hier even naar het fabuleuze hakje in volle vaart waarmee hij scoort voor zijn club Corinthians uit São Paulo.

Dan Ronaldo. Daar zijn er ook meerdere van. De tot nu toe duurste voetballer ooit Cristiano Ronaldo (dos Santos Aveiro) van Real Madrid speelde de sterren van de hemel voor zijn vaderland Portugal op het afgelopen EK. Ronaldo Luis Nazário de Lima uit Brazilië die ondermeer bij PSV, Barcelona, Real Madrid en Barcelona speelde, voor Brazilië uitkwam en ook wordt beschouwd als één van de beste spitsen aller tijden. En dan de speler van ondermeer AC Milan en Barcelona die eigenlijk ook Ronaldo heet maar alleen bekend is als Ronaldinho: de kleine Ronaldo. Inderdaad: om hem te onderscheiden van zijn net iets oudere en even talentvolle landgenoot Ronaldo.

Over Braziliaanse voetballers bloggen zonder Pelé te noemen kan niet. Ook al vind je niet hem maar Cruijff de allerbeste voetballer ooit: Dat zal wel een eeuwige strijd blijven. Wie weet trouwens dat Pelé de bijnaam is van Edson Arantes do Nascimento? Pelé werd na zijn voetbalcarrière filmster (ondermeer Escape to Victory), minister van Sport en ambassadeur van Unicef en Unesco en vele andere goede doelen, en deed van alles voor de FIFA. Minder gelukkig liep het af met zijn teamgenoot Garrincha die wanneer hij samen met Pelé in het veld stond, geen wedstrijd verloor maar die zich letterlijk dooddronk: Hij overleed op zijn vijftigste aan levercirrose. Andere bekende namen van deze generatie Braziliaanse voetballers: Carlos Alberto, Rivelino, Gérson, Jairzinho (“kleine Jair”) en Tostão.

Een generatie later was daar mijn persoonlijke voetbalheld, de voetballer met de mooiste naam ooit, wat mij betreft: Socrates. Genoemd naar mijn favoriete Griekse wijsgeer en een gestudeerd man: Hij was naast voetballer ook arts, deed zijn medische studie tijdens zijn voetbalcarrière. In zijn tijd bij de club Corinthians (1978-1984) richtte Socrates samen met enkele medespelers de Democracia Corintiana op, een protestbeweging tegen het militaire dictatoriale regime in Brazilië in die tijd. De spelers droegen tijdens wedstrijden shirts met het woord Democracia erop, wat de club op een waarschuwing van de militairen kwam te staan. Kom daar tegenwoordig eens om: politiek bewuste en geëngageerde voetballers…

Ook verzette Socrates zich met Democracia Corintiana tegen de behandeling van voetballers (bijvoorbeeld tegen de zogenaamde “Concentração, het gebruik om spelers voor aanvang van een wedstrijd enkele dagen op te sluiten in een hotel) en ondersteunde hij de bredere beweging voor meer democratie in Brazilië. Samen met medespelers als Casagrande en Wladimir en clubvoorzitter Adilson werden alle besluiten die het team aangingen, door het gezamenlijke team genomen. Na zijn voetbaltijd werd Socrates praktizerend arts en columnist, niet alleen over voetbal maar ook over politiek en economie. Zijn jeugdhelden waren Fidel Castro, Che Guevara en John Lennon. Socrates overleed in 2011. Bekende teamgenoten van Socrates in het Braziliaanse elftal waren Falcão, Eder en Zico die later nog bondscoach werd.

Ook Dunga is een bekende naam: Voetballer en later kortstondig Braziliaans bondscoach, heet hij eigenlijk Carlos Caetano Bledorn Verri maar omdat hij in zijn jeugd zo klein was, noemde zijn oom hem naar de Braziliaanse vertaling van Dopey, één van de zeven dwergen uit de Disney-variant van Sneeuwwitje. Zijn teamgenoten in het Braziliaanse nationale elftal dat in de kwartfinale van de WK in 1994 tegen Nederland speelde waren ondermeer Romário en Bebeto. Bebeto is de uitvinder van de grappige wiegende beweging om te vieren dat een voetballer heeft gescoord. Enkele dagen voor de wedstrijd tegen Nederland was Bebeto’s vrouw bevallen van hun derde kind. Nadat hij gescoord had, holde Bebeto naar de zijlijn en bewoog zijn armen alsof hij zijn baby wiegde. Romário en Mazinho kwamen naast hem staan en deden mee.

Terug naar het heden: Van Neymar wordt veel verwacht tijdens de Olympische Spelen. Kaká (dat letterlijk in het Braziliaans ‘poepen’ betekent) heet eigenlijk Ricardo Izecson dos Santos Leite. Zijn kleinere broertje kon vroeger de naam Ricardo niet uitspreken. Het werd “Kaká” en dat is het altijd gebleven. Kaká speelt bij Real Madrid en houdt zich daarnaast bezig met veel goede doelen. Hij werd in 2004 de jongste ambassadeur voor het Wereld Voedselprogramma van de Verenigde Naties en was de eerste sporter met meer dan tien (!) miljoen volgers op Twitter.

Tot slot: Waarom worden die Braziliaanse spelers nou eigenlijk alleen bij hun voornaam aangesproken of krijgen ze een koosnaampje? Omdat Brazilianen warme, uitbundige mensen zijn, enorm van hun voetballers houden en daar graag uitdrukking aan geven. Overigens is het een gebruik dat niet alleen voorbehouden is aan beroemde sporters: Veel Brazilianen hebben een grappig of lief koosnaampje.

En wat was nou de betekenis van PSV’s jongste Braziliaanse aanwinst Marcelo, voluit Marcelo Antônio Guedes Filho? Guedes is van oorsprong de naam van een oud-Griekse architect die in de stad Beochië een tempel bouwde voor de god Apollo. Marcelo komt van de Romeinse god Mars. ‘Filho’ betekent ‘zoon van’, dus zijn vader kan ook Marcelo heten. Maar hier kennen we hem gewoon als Marcelo. Punt. Zijn zoontje heet overigens ‘Joga’. En dat is Braziliaans voor: “hij speelt”…

Oh ja: Of het lukt om het jonge Braziliaanse talent uit de inleiding te laten scouten door een Nederlandse club? Ik houd jullie op de hoogte.

Natuurlijk is dit blog over Braziliaanse spelers en hun aparte namen verre van compleet. Hier zie je een lijst met heel veel bekende en minder bekende Braziliaanse voetballers door de jaren heen.

1 reactie

Opgeslagen onder Uncategorized

Een Reactie op “Voetballers en hoe ze heten

  1. Mezelf weleens afgevraagd maar niet echt bij stil gestaan, en nu in een leuk blog toch leuke weetjes gelezen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s