Nieuwe ordes vs. oude doctrines

Er dreigt een handelsoorlog tussen Argentinië aan de ene kant en Spanje en de EU aan de andere: De Argentijnse president Fernández-Kirchner en haar regering hebben besloten tot de aankoop van 51% van de aandelen van oliemaatschappij YPF, dochter van de Spaanse oliegigant Repsol. Repsol was al een poos in onderhandeling met Chinese gegadigden voor een meerderheidsbelang maar die onderhandelingen zijn nu doorkruist door Kirchner. Zij wil af van de grote buitenlandse multinationals die winst maken uit Argentijnse oliebronnen maar die niet ten goede laten komen aan het Argentijnse volk. De populaire president heeft het lef om een buitenlands bedrijf te nationaliseren in een tijdperk waarin Europa en de Verenigde Staten nog steeds geen lessen hebben getrokken uit de door de rücksichtsloze privatiseringsdrang van overheden en bedrijven veroorzaakte financiëel-economische recessie.

De meningen over Fernández-Kirchner’s move zijn verdeeld: Veel traditionele liberale economen, politici en ondernemers verketteren haar met bangmakerij dat geen buitenlands bedrijf zich nog in Argentinië zal vestigen, met ineenstorting van de al moeizaam draaiende Argentijnse economie. Anderen denken dat het wel mee zal vallen. Zo zei politiek econoom Barbara Hogenboom van het Centrum voor  Latijns Amerikastudies CEDLA in Amsterdam op radio 1 bij Villa VPRO dat bijvoorbeeld Chinese investeerders zich toch wel zullen melden. Alleen zullen zij de oliewinsten via de Argentijnse overheid moeten delen met de Argentijnse bevolking in plaats van met buitenlandse aandeelhouders.

Er is ook een parallel te trekken met buurland Brazilië dat weliswaar veel meer economische kracht heeft maar dat eveneens een behoorlijk protectionistische economische koers vaart. Brazilië is booming en iedereen wil een graantje meepikken. De Braziliaanse regering onder leiding van president Dilma Rousseff van de Arbeiderspartij vindt dat prima maar wil er net als Kirchner en de haren door enkele stevige maatregelen voor waken dat die graantjes het land verlaten over de ruggen van de Brazilianen. Zo is elk buitenlands bedrijf dat de sterk groeiende Braziliaanse markt wil aanboren verplicht om een lokale Braziliaanse partner te vinden die de baas blijft over de investeringen. Er moeten Braziliaanse werknemers worden aangenomen en de tariefmuren zijn hoog. Venezuela is een ander land waar de overheid onder de straffe leiding van Hugo Chávez economisch flink sturend is en de absolute zeggenschap heeft over bijvoorbeeld de enorme olievoorraden. Venezuela is echter weer een ander geval omdat de staat al veel langer, dus vóór Chávez al, een flinke vinger in de pap van het bedrijfsleven had.

Een vergelijkbare ontwikkeling maakt Argentinië door waar Kirchners overleden echtgenoot president Néstor Kirchner tien jaar geleden het rampzalige neoliberale privatiseringsbeleid van de toenmalige machthebbers overboord gooide. Hij schafte de amnestiewet voor schenders van mensenrechten tijdens de militaire dictatuur af en onthief corrupte rechters en militairen van hun functie. Ook tartte hij het Internationale Monetaire Fonds door in 2005 aan te kondigen dat Argentinië €84 miljard van de door de oude conservatieve cliëntelistische bestuursoligarchie opgebouwde €176 miljard aan staatsschulden niet zou terugbetalen, wat een schokgolf door de internationale financiële en politieke instituties zond. Kirchner benadrukte de noodzaak van transparantie, het afleggen van maatschappelijke verantwoording door bedrijven en instanties en van  investeringen in duurzame energie en productie. Ook steunde hij de linkse buurpresidenten Evo Morales van Bolivia, Lula van Brazilië en Chávez van Venezuela in hun resolute afwijzen van het Amerikaanse economische juk ten faveure van “eigen” Latijnsamerikaanse economische samenwerkingsverbanden als Mercosur waarvan de rendementen beter terugvloeien naar de latinosamenlevingen in plaats van vooral naar buitenlandse aandeelhouders.

Wat mij steeds meer verbaast, is de onbekendheid of blindheid van Europa voor deze ingrijpende maar (of wellicht juist én dus) veelbelovende economisch ontwikkelingen. Nota bene in een periode waarin Europese politici, bedrijven en banken allang tot niet meer in staat zijn dan tot het collectief wanhopig met onverantwoord eenzijdige en harde bezuinigingen verbergen van het angstwekkende besef dat ze geen idee meer hebben hoe ze de maatschappelijk rampzalige effecten van hun eigen neoliberale koers van de afgelopen decennia moeten keren. In de Nieuwe Wereld worden op grote schaal fascinerende experimenten uitgevoerd die zowel economisch als sociaal effectief zouden kunnen uitpakken of dat al doen. Maar wij Europeanen laten ons steeds verder het drijfzand induwen door onze leiders die hun flagrante visieloosheid en achterhaalde, bewezen contraproductieve economische en ideële doctrines maskeren met harde polariserende taal. En met enorme maatschappelijke onrust veroorzakende afbraakbezuinigingen die de rol van de overheid als hoeder van collectieve belangen structureel ondermijnen (wat stiekem nou net de bedoeling was).

Europa’s rol als politieke, economische en morele wereldleider lijkt uitgespeeld, de Europese volkeren zijn speelbal van de conservatieve elite. Voor de Amerikanen geldt hetzelfde in overtreffende trap. Maar elders wordt moedig en daadkrachtig gezocht naar nieuwe ordes die ten dienste staan van mensen in plaats van andersom. Wordt het niet tijd om een kijkje te gaan nemen in de Latijnsamerikaanse economische keuken? Misschien doen we inspiratie op. Voor nieuwe ordes. Waar meer mensen beter van worden. Waar de wereld beter van wordt.

About these ads

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uncategorized

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s